Gids · Blik op warmtepompen
De 50-gradentest: zo zet je je cv-ketel lager en lees je de uitkomst
Met de 50-gradentest zie je of je huis warm blijft op lagere temperatuur. Zo stel je hem veilig in, zo houd je bij wat er gebeurt, en dit zegt de uitkomst wel en niet.
Door Redactie Huisblik · Gepubliceerd · Laatst gecontroleerd
In het kort
- Bij de 50-gradentest zet je in het stookseizoen alleen de temperatuur van het verwarmingswater op 50 graden en houd je in een koude periode bij of het huis comfortabel blijft.
- De test komt van Milieu Centraal (de Verwarmingstest) en is bedoeld voor hr-ketels; met een vr-ketel, stadsverwarming of twee aparte zones is hij volgens hen niet geschikt.
- De tapwatertemperatuur blijft staan: tapwater hoort volgens Milieu Centraal altijd tot minimaal 60 graden te worden verwarmd om legionella te voorkomen.
- Blijft het overal comfortabel, dan is dat een sterke aanwijzing dat je huis met lagere temperaturen uit de voeten kan, zoals een warmtepomp levert; een bewijs is het niet.
- De test is geen vermogensberekening en een ketel is geen warmtepomp; voor de keuze van een warmtepomp hoort een warmteverliesberekening per vertrek.
Noteer de oude instelling, zet alle radiatoren open, houd de nachtverlaging klein en schrijf elke dag op hoe koud het buiten was en hoe het huis aanvoelde.
Het korte antwoord: zet in het stookseizoen alleen de temperatuur van je verwarmingswater op 50 graden, laat het warme tapwater met rust, en houd tijdens een koude periode bij of het huis comfortabel blijft. Lukt dat, dan is dat een sterke aanwijzing dat je huis met lagere temperaturen uit de voeten kan, zoals een warmtepomp die levert. Een bewijs is het niet: dat geeft pas een warmteverliesberekening.
De test komt van Milieu Centraal (dat zich inmiddels ook Kenniscentrum Duurzaam Leven noemt), onder de naam Verwarmingstest. Hieronder lees je hoe je hem goed opzet, wat je bijhoudt en hoe je de uitkomst leest. Wil je weten of een warmtepomp bij een bepaald type woning past, lees dan ook ons artikel over jaren-70-woningen. Moet je cv-ketel binnenkort worden vervangen, dan helpt de uitkomst bij de keuze tussen een nieuwe ketel en een hybride warmtepomp.
Voor je begint
Controleer dit eerst
- Heb je een hr-ketel? Milieu Centraal richt de test op hr-ketels. Met een vr-ketel, stadsverwarming of een regeling met twee aparte zones is de test volgens hen niet geschikt.
- Weet je welke instelling je moet veranderen? Zoek in de handleiding naar ‘aanvoertemperatuur’, ‘verwarmingstemperatuur’ of ‘cv-temperatuur’. Het is de cv-instelling, niet het kraantje of het tapwatersymbool.
- Noteer de huidige stand, zodat je hem later precies kunt terugzetten. Volgens Milieu Centraal staat die meestal tussen 60 en 80 graden.
- Laat bijverwarming zoals een houtkachel of elektrisch kacheltje tijdens de test uit, anders meet je de kachel en niet de cv.
- Lukt het instellen niet met de handleiding? Vraag dan een cv-monteur. Maak de ketel niet open.
Let op
Zo doe je de test
De 50-gradentest in zes stappen
Stap 1: Stel het verwarmingswater in op 50 graden
Doe dit in het stookseizoen, liefst vóór een koude periode. Alleen de cv-temperatuur gaat omlaag; de tapwaterinstelling blijft staan.
Stap 2: Zet alle radiatoren in verwarmde ruimtes open
De ketel moet zijn warmte overal kwijt kunnen. Een half dichte radiator maakt de test strenger dan nodig.
Stap 3: Beperk de nachtverlaging
Milieu Centraal adviseert maximaal 2 graden verschil tussen dag en nacht, bijvoorbeeld 19 overdag en 17 's nachts. Op 50 graden duurt opwarmen langer; een slimme thermostaat heeft een paar dagen nodig om dat te leren.
Stap 4: Wacht op echt koud weer
Een zachte week zegt weinig. Volgens Milieu Centraal is één nachtje matige vorst niet genoeg. Zij sturen deelnemers een seintje als de verwachting minstens twee nachten kouder dan min 5 graden aangeeft; dat is het soort periode waarin de test iets zegt.
Stap 5: Houd elke dag kort bij wat er gebeurt
Noteer de laagste buitentemperatuur, hoe warm de woonkamer 's ochtends is, hoe lang het opwarmen duurt en waar het koud of tochtig voelt. Vraag huisgenoten ook naar hun ervaring.
Stap 6: Beoordeel en zet zo nodig terug
Blijft het comfortabel, dan kun je de 50 graden gewoon aanhouden. Wordt het te koud, zet de ketel dan stapsgewijs terug naar de oude stand.
Wat je in je logboek bijhoudt
| Wat je noteert | Waarom |
|---|---|
| Datum en laagste buitentemperatuur | Een warme dag op 50 graden zegt weinig; een koude dag veel |
| Temperatuur in de woonkamer bij het opstaan | Daar zie je of de nachtverlaging op 50 graden wordt ingehaald |
| Hoe lang het duurt voor het behaaglijk is | Lang opwarmen wijst op te weinig afgifte of veel warmteverlies |
| Koude kamers, tocht, koude plekken | Per kamer zie je waar isolatie of een grotere radiator het verschil maakt |
| Bijzonderheden | Bezoek, ramen open, wind: dingen die de uitkomst kleuren |
Wat de uitkomst zegt
Uitkomst en volgende stap
| Uitkomst | Wat het betekent | Volgende stap |
|---|---|---|
| Overal comfortabel, ook in koude periodes | Een sterke aanwijzing dat je huis op lage temperatuur kan | Laat een installateur een warmteverliesberekening per vertrek maken voordat je kiest |
| Comfortabel, behalve in één of twee kamers | Daar is de afgifte te klein of het warmteverlies te groot | Kijk naar isolatie in die kamers en naar een grotere radiator of radiatorventilator |
| Alleen ’s ochtends traag, verder prima | Opwarmen na de nacht kost op 50 graden meer tijd | Verklein de nachtverlaging of laat de thermostaat eerder beginnen |
| Op koude dagen te koud | Het huis verliest bij lage temperatuur meer warmte dan de radiatoren leveren | Zet terug, kijk eerst naar isolatie of afgifte; een hybride warmtepomp kan een tussenstap zijn |
| Geen koude periode meegemaakt | De test zegt nog weinig | Laat de instelling staan tot er een echte koude periode is geweest |
Een indicatie, geen keuring. De uitkomst hangt ook af van je leefpatroon, je thermostaat en het weer tijdens de test.
Wat de test niet zegt
De 50-gradentest is een goede praktijkproef, maar heeft grenzen:
- Het is geen vermogensberekening. De test zegt of het comfortabel blijft, niet hoeveel vermogen een warmtepomp nodig heeft. Milieu Centraal geeft aan dat je dat alleen na een volledige dag van -5 graden of kouder met hun tool kunt inschatten. Voor de keuze van een warmtepomp hoort een warmteverliesberekening per vertrek.
- Een ketel is geen warmtepomp. Een warmtepomp regelt anders, met een stooklijn die meebeweegt met het weer en meestal langere looptijden. De test benadert dat, maar bootst het niet precies na.
- Het zegt iets over nu. Isoleer je later of vervang je radiatoren, dan verandert de uitkomst. Herhaal de test dan.
- Het is jouw comfort. Wat de één behaaglijk vindt, vindt de ander koud. Dat is geen fout van de test, maar wel iets om mee te nemen.
En het omgekeerde geldt ook: een mislukte test betekent niet dat een warmtepomp onmogelijk is. Het betekent dat er eerst iets moet gebeuren aan isolatie of afgifte, of dat een hybride opstelling beter past. Wat je dan aan je bestaande radiatoren nagaat, lees je in hybride warmtepomp met bestaande radiatoren.
Tip
Veelgestelde vragen
Kan ik de test doen met een combiketel?
Ja, zolang het een hr-ketel is. Je verlaagt alleen de temperatuur van het verwarmingswater; de tapwaterinstelling blijft gewoon staan.
Hoe lang moet de test duren?
Er is geen vast aantal dagen. Het gaat erom dat er een echte koude periode in valt. Milieu Centraal geeft aan dat de uitkomst zekerder wordt naarmate de test langer duurt of het kouder is.
Gaat mijn gasverbruik omhoog tijdens de test?
Volgens Milieu Centraal verlaagt een lagere cv-temperatuur je gasverbruik, maar zorgt de kleinere nachtverlaging weer voor iets meer verbruik. Per saldo verschilt het per huis.
Kan mijn ketel kwaad van de test?
Volgens Milieu Centraal is het verlagen van de temperatuur over het algemeen niet slecht voor de ketel. In uitzonderlijke gevallen gaat een ketel ‘pendelen’: snel achter elkaar aan- en uitschakelen, omdat hij zijn warmte niet kwijt kan. Dat is niet goed voor de levensduur en het gasverbruik. Merk je dat, zet de temperatuur dan weer hoger, bijvoorbeeld terug naar 60 graden, en vraag je onderhoudsmonteur om advies.
Ik heb een vr-ketel. Wat nu?
Milieu Centraal geeft aan dat een vr-ketel niet geschikt is om op lagere temperatuur te verwarmen; de test is daar niet voor bedoeld. Een installateur kan met een warmteverliesberekening wel inschatten wat je huis nodig heeft.
Aannames in dit artikel
- We gaan uit van een woning met een hr-ketel en radiatoren. Bij vloerverwarming of een andere installatie kan de test anders uitpakken; vraag dan je installateur.
Bronnen
- Hoe werkt de Verwarmingstest? — Milieu Centraal, geraadpleegd 11 oktober 2026
- Instructies instellen cv-ketel — Milieu Centraal, geraadpleegd 11 oktober 2026
- Vorst biedt kans te ontdekken of huis warmtepomp-klaar is — Milieu Centraal, geraadpleegd 11 oktober 2026
- Verwarmingstest: is jouw huis klaar voor een warmtepomp? — Milieu Centraal, geraadpleegd 11 oktober 2026
De informatie en rekenvoorbeelden op deze pagina zijn algemene voorlichting op basis van vuistregels en zichtbare aannames — geen persoonlijk of financieel advies. Tarieven, subsidies en voorwaarden veranderen; controleer actuele cijfers bij de officiële bron. Lees de volledige disclaimer.