Kan een jaren-70-woning een warmtepomp aan?

Het korte antwoord: ja, vaak wel — maar zelden zomaar. Een woning uit de periode 1965–1980 is gebouwd voor een cv-ketel die met gemak water van 70 tot 80 graden rondpompt. Een warmtepomp werkt juist het best met lagere temperaturen. Of jouw woning een warmtepomp aankan, hangt dus vooral af van hoeveel warmte het huis verliest en of je afgiftesysteem met lagere temperaturen uit de voeten kan.

Woningen uit deze bouwperiode hebben een aantal terugkerende kenmerken die voor een warmtepomp relevant zijn:

• Een spouwmuur die meestal na-isoleerbaar is. De spouw is er wel, maar was bij oplevering vrijwel altijd leeg. Spouwmuurisolatie is bij deze huizen vaak een relatief goedkope ingreep met veel effect — mits de spouw schoon en breed genoeg is.
• Enkel glas of vroeg dubbel glas. Veel woningen kregen later dubbel glas, maar dat eerste-generatie dubbelglas isoleert beduidend minder goed dan modern HR++-glas.
• Beperkte dak- en vloerisolatie. Origineel zat er weinig tot niets in; veel eigenaren hebben dit inmiddels (deels) verbeterd.
• Ruim bemeten radiatoren op hoge temperatuur. Het afgiftesysteem bestaat vrijwel altijd uit radiatoren, ontworpen voor aanvoertemperaturen van 70 graden of meer.

De staat verschilt sterk per woning: een jaren-70-huis dat in de afgelopen decennia is nageïsoleerd, staat er heel anders voor dan een huis in originele staat. Beoordeel dus je éigen woning, niet het bouwjaar.

De eenvoudigste praktijkproef is de 50-gradentest: zet in een koude periode (buiten rond het vriespunt) de aanvoertemperatuur van je cv-ketel op maximaal 50 graden en laat de verwarming normaal draaien. Wordt het huis binnen redelijke tijd behaaglijk en blijft het dat ook 's avonds? Dan kunnen je woning en je radiatoren overweg met de temperaturen waarop een warmtepomp efficiënt werkt.

Wordt het niet goed warm, dan verliest je huis te veel warmte of geven je radiatoren bij 50 graden te weinig af. De oplossing is dan eerst isoleren, radiatoren vergroten of vervangen door lage-temperatuurradiatoren — of kiezen voor een hybride opstelling.

Bij een hybride warmtepomp blijft de cv-ketel hangen: de warmtepomp doet het gros van het stookseizoen, de ketel springt bij op de koudste dagen en verzorgt meestal het warme tapwater. Dat maakt hybride geschikt voor woningen die nog niet volledig geïsoleerd zijn — je bespaart direct veel gas zonder dat het huis al perfect hoeft te zijn.

Een volledige (all-electric) warmtepomp vervangt de ketel helemaal, inclusief warm water. Dat vraagt een goed geïsoleerd huis, een afgiftesysteem dat op lage temperatuur voldoende warmte levert, en ruimte voor een boilervat. Voor een gemiddelde jaren-70-woning is volledig haalbaar, maar meestal pas ná na-isolatie van spouw, dak, vloer en glas.